Londra'da Freehold ve Leasehold Farkı: Gayrimenkul Alırken Mülkiyet Türünü Anlamak

Londra'da gayrimenkul alırken karşılaşılan ilk kavramlardan biri mülkiyet türüdür: freehold ya da leasehold. Bu ayrım, Türkiye'deki tapu sisteminden farklı olduğu için yatırımcıların en sık sorduğu konuların başında gelir. Bu yazıda iki mülkiyet türünü, satın alma öncesinde kontrol edilmesi gereken noktalarla birlikte genel hatlarıyla ele alıyoruz. Londra'daki danışmanlık hizmetlerimiz için Londra gayrimenkul ana sayfamıza göz atabilirsiniz.

Freehold nedir?

Freehold, mülkün ve üzerinde bulunduğu arazinin süre sınırı olmaksızın sahipliğini ifade eder. Müstakil evlerde sık görülen bu yapıda bakım ve onarım sorumluluğu büyük ölçüde mülk sahibine aittir; bir yönetim şirketine ya da arazi sahibine bağlı yıllık yükümlülükler genellikle daha sınırlıdır. Freehold mülklerde de yerel planlama kuralları geçerlidir; yapıda değişiklik yapmak için gereken izinler ayrıca değerlendirilir.

Leasehold nedir?

Leasehold, mülke belirli bir süre için sahip olmak anlamına gelir. gov.uk'nin açıklamasına göre leasehold mülkte arazi sahibiyle (freeholder) «lease» adı verilen bir sözleşme yapılır; bu sözleşme mülke kaç yıl sahip olacağınızı belirler ve lease sona erdiğinde mülkiyet arazi sahibine döner. Aynı kaynağa göre dairelerin çoğu leasehold'dur. Bu nedenle leasehold bir dairede sahiplik, süresi ve koşulları lease ile tanımlanmış bir haktır.

Lease belgesinde nelere bakılmalı?

Lease, mülk sahibinin hangi koşulları kabul ettiğini gösterir: değişiklik yapmak için izin gerekip gerekmediği, bakım için ne kadar ödeme yapılacağı ve onarımlardan kimin sorumlu olduğu bu belgede yazılıdır. Satın alma öncesinde kalan lease süresi, kullanım kısıtlamaları ve kiraya verme koşulları özellikle incelenmelidir. Kalan sürenin kısalması, değerlendirmede ve finansmanda dikkate alınan bir unsurdur.

Hizmet bedeli ve zemin kirası

Leasehold dairelerde ortak alanların bakımı, sigorta ve yönetim giderleri genellikle hizmet bedeli (service charge) olarak ödenir; lease, bu bedelin nasıl hesaplandığını belirler ve mülk sahibi bedelin nasıl hesaplandığını ve neye harcandığını gösteren bir özet isteme hakkına sahiptir. Zemin kirası (ground rent) ise lease'te yer alabilen ayrı bir ödemedir. gov.uk'ye göre İngiltere'de 30 Haziran 2022 ve sonrasında verilen yeni lease'lerde genellikle yalnızca sembolik («peppercorn») zemin kirası talep edilebilir; daha önce verilmiş lease'lerde koşullar lease metnine bağlıdır.

Off-plan ve yeni projelerde mülkiyet

Yeni projelerdeki dairelerde mülkiyet türü, lease süresi ve hizmet bedeli tahminleri satış belgelerinde yer alır. Ödeme planı kadar bu bilgilerin de sözleşme öncesinde avukat tarafından incelenmesi, uzun vadeli maliyetin doğru hesaplanmasını sağlar. Bina yönetimini hangi şirketin üstleneceği ve hizmet bedelinin hangi hizmetleri kapsadığı da satış öncesinde sorulmalıdır.

gov.uk rehberi ayrıca leasehold mülk sahiplerinin belirli koşullarda lease süresini uzatabileceğini ya da freehold'u satın alabileceğini açıklar; bu hakların koşulları mülkün durumuna göre değişir ve avukatla birlikte değerlendirilmelidir.

Satın alma öncesi kontrol listesi

• Mülkiyet türü: Freehold mı, leasehold mı; leasehold ise kalan süre ne kadar?
• Lease koşulları: Değişiklik izinleri, kiraya verme kuralları ve onarım sorumlulukları.
• Giderler: Hizmet bedelinin dökümü ve varsa zemin kirası.
• Bina: Bina güvenliğine ilişkin yükümlülükler ve planlanan büyük onarımlar.
• Hukuki inceleme: Lease ve satış belgelerinin Birleşik Krallık mülk hukukuna hâkim bir avukat tarafından incelenmesi.

Bölge seçimiyle birlikte değerlendirmek için Londra gayrimenkul yatırımında bölge seçimi ve Londra'da güvenli gayrimenkul satın alma süreci yazılarımıza da göz atabilirsiniz.

Sonuç

Freehold ve leasehold ayrımı, Londra'da bir mülkün yalnızca bugünkü değerini değil, gelecekteki maliyetini ve yeniden satış koşullarını da etkiler. Mevzuat zaman içinde değişebildiği için güncel kuralların satın alma öncesinde uzman bir avukatla teyit edilmesi, güvenli bir yatırımın temelidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, vergisel ve mali konularda karar vermeden önce Birleşik Krallık mevzuatına hâkim uzmanlardan görüş alınmalıdır.

Londra'da gayrimenkul yatırımı ve danışmanlık için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Özkan ÖZEL
Stratejik Gayrimenkul Varlık Yönetimi
Beşiktaş / İstanbul
ozkanozel.com

#LondraGayrimenkul #Leasehold #Freehold #LondraDaire #GayrimenkulHukuku